Eiga Kratar samleið með Samfylkingunni?

Það er spennandi prófkjörshelgi framundan. Ekki síst beinast sjónir manna að prófkjöri Samfylkingarinnar í borginni og sjálfstæðismönnum í Suðvesturkjördæmi. Hjá Samfylkingunni er ljóst að einhverjir þingmenn munu falla úr því sem kalla mætti öruggum þingsætum og í Kraganum eru þrír efstu frambjóðendur á listanum í síðustu kosningum horfnir á braut og því útlit fyrir umtalsverða andlitslyftingu og endurnýjun.

Samfylkingin hefur þegar haldið prófkjör í hinum kjördæmunum fjórum. Fátt kom þar á óvart, utan hinn rýri hlutur kvenna í Norðaustur- og norðvesturkjördæmum, að ekki sé talað um Suðurkjördæmi. Í Reykjavík er engin spenna um það hverjir skipi þrjú efstu sætin, heldur aðeins í hvaða röð. Þeir Kratar sem ég talað við síðustu daga, segja flestir að útkoma Össurar Skarphéðinssonar skipti miklu máli um stuðning þeirra við Samfylkinguna í vor. Verði Össur í þriðja sæti, segja þeir, fyrir neðan oddvitana Ingibjörgu Sólrúnu og Jóhönnu Sigurðardóttur, er ekki víst að þeir telji margir sig eiga áfram samleið með Samfylkingunni í pólitík.

Sama var upp á teningnum í síðustu borgarstjórnarkosningum. Þá heyrðust daðrað úr horni krata til sjálfstæðismanna og okkar framsóknarmanna og sumir gerðust meira að segja svo djarfir að játa hughrif sín opinberlega. Þeim fannst enda að það væru meira og minna fólk úr gamla Alþýðubandalaginu og Kvennalistanum sem hefðu orðið öll tögl og hagldir í flokknum sínum.

Enginn vafi leikur á því að Össur Skarphéðinsson hefur fundið sér nýtt líf í pólitíkinni. Hann hefur sömu stöðu og Winston gamli Churchill forðum, að ekki var fyrr búið að lýsa yfir andláti hans með myndugleik að hann reis aftur upp frá dauðum og öflugri en nokkru sinni fyrr. Allir vita að það var Össur sem hélt lífinu í Samfylkingunni sem formaður fyrstu árin þegar engir peningar voru til og allt gekk á afturfótunum. Samt tókst að byggja upp flokk, með mikilli elju hans, framkvæmdastjórans Björgvins G. Sigurðssonar og nokkurra úr hópi þingmanna og þegar líða tók á árið 2002 sýndist margt benda til þess að sameiningardraumur vinstri manna á Íslandi væri loks að rætast með öflugum og stórum flokki jafnaðarmanna. Þá gerðist það hins vegar að Ingibjörg Sólrún hætti óvænt sem borgarstjóri, varð skyndilegt forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar og hélt til Borgarness og flutti undarlegar tímamótaræður í pólitík sem skiluðu sér hvorki í auknu kjörfylgi né sæti í ríkisstjórn að afloknum kosningum.

Pandóruboxið hafði verið opnað, að beiðni forsætisráðherraefnisins. En það sem upp úr kom, var greinilega ekki öllum að skapi.

Að afloknum kosningum sátu margir úr hópi Samfylkingarfólks eftir með sárt ennið og grétu sinn hlut. Átti ekki sameinaður flokkur að vera mótvægi við Sjálfstæðisflokkinn? Átti ekki Ingibjörg Sólrún að tryggja sigur og þar með setu í ríkisstjórn?

Hvernig sem umræðan þróaðist á þessum tíma, er ljóst að niðurstaðan úr henni varð sú að formaðurinn væri sá sem mesta ábyrgð bæri á stöðunni. Það væri ekki forsætisráðherraefninu um að kenna að betri úrslit fengust ekki, heldur formanninum Össuri Skarphéðinssyni. Hann væri ekki tækur til forystu í ríkisstjórn eins og það var orðað. Skipta yrði um formann.

Og það var gert. Eftir þröng og mögur uppbyggingarár var Samfylkingin skyndilega orðin fullvaxta og þá kom Ingibjörg Sólrún fram og sagði: Nú get ég! Í kjölfarið fór fram kosning á landsfundi þar sem Ingibjörg Sólrún vann yfirburðasigur og fráfarandi formanni var spáð skjótri útleið úr pólitík að íslenskum sið.

The rest is history, eins og kaninn myndi segja. Hvað hefur síðan gerst? Ingibjörg Sólrún hefur einhvern veginn aldrei borið sitt barr eftir þetta flokksþing, svo merkilegt sem það nú er. En taparinn á flokksþinginu hefur líklega aldrei verið í sterkari stöðu á sínum pólitíska ferli. Hver leiðtoginn á fætur öðrum úr hinum kjördæmunum er úr innsta hring Össurar; hann hefur náð þeirri stöðu í opinberri umræðu að verða n.k. grand old man (þótt á besta aldri sé) og enginn vafi leikur á því að innan þingflokksins hefur hann orðið umtalsvert meiri vigt en sá sem formlega fer með hlutverk formanns. Og hefur kannski alltaf haft, þegar rifjað er upp að stærsti hluti þingflokksins tók einarðlega afstöðu með Össurri í kosningunni til formanns.

Og nú er semsé enn og aftur komið að prófkjöri. Spennan er að sjá hvort þau Ingibjörg Sólrún og Össur leiða sitt hvort kjördæmið í höfuðborginni. Eða hvort Jóhanna Sigurðardóttir hefur enn einu sinni ræst prófkjörsmaskínuna sína, kallað út rútur og fjöldastuðning sinn úr röðum aldraðra og öryrkja. Jóhanna studdi Össur ákaft í formannsslagnum, en í prófkjörinu eigast þau við um 2. sætið. Það verður magnaður slagur og taugatitringurinn þegar farinn að gera vart við sig.

Á heimasíðu sinni bendir Össur á, eins og aðrir hafa áður gert, að aðeins sé kosið á einum stað í prófkjörinu á morgun. Kosið hafi þó verið á fimm stöðum í prófkjöri flokksins sl. vor. Um þetta segir Össur:

Margir hafa kvartað hástöfum við mig síðustu daga yfir því að í prófkjöri Samfylkingarinnar á morgun er einungis kosið á einum stað - í Þróttarheimilinu í Laugardal.

Elskurnar mínar - það þýðir ekki að kvarta við mig. Ég hef sjálfur reynt að breyta þessu einsog flestir þingmenn og frambjóðendur án nokkurs árangurs.

Fyrir andstæðinga Samfylkingarinnar á hinum pólitíska vígvelli væri líklega best að hafa þær stöllur Ingibjörgu Sólrúnu og Jóhönnu í efstu sætunum. Þá myndu kratarnir kannski hugsa sér aftur til hreyfings, það er þeir sem ekki eru þegar farnir annað. Félagi Hrafn er í þeim hópi. Hann berst þó enn með sínum manni, en ég þykist þó vita að ósigri á morgun yrði ekki tekið með þögninni einni saman.

You ain´t seen nothing yet, sagði eitt sinn á tungu Engla og Saxa og síðar gerði landskunnur stjórnmálamaður þau að sínum í frægu bréfi. Síðan þá hafa mörg vötn fallið til Dýrafjarðar, þaðan sem hann mun einmitt ættaður. Á morgun fæst því líklega ekki aðeins svarið við því hvort Kratar eigi samleið með Samfylkingunni, heldur hver sé hinn raunverulegi forystumaður Samfylkingarinnar. 

Það verður spennandi og fróðlegt að sjá. Árni Johnsen hefur sjálfan Russel Crowe í sínu liði, Helgi Hjörvar hefur sótt Guðrúnu Ásmundsdóttur til Frjálslyndra. Hverju skyldi félagi Össur luma á?